Juffrouw Engelenhaar

Mijn middelbare school bood weliswaar gymnasium aan, maar in de praktijk stelde de afdeling Grieks en Latijn weinig voor. Docenten kwamen en gingen, omdat ze niet tegen ons lompe plattelandskinderen opge- wassen waren. Veel classici zijn immers mensen met een zekere introversie en verfijning, die meer van hun vak dan van ongeïnteresseerde tieners houden. Eén lerares, die we juffrouw Engelenhaar noemden, hield het een jaar of twee met ons uit. In het begin hoefden we nog geen grammaticale uitgangen en woordjes te stampen, maar kregen we Klassieke Culturele Vorming (KCV), een vak waarbij zelfs de grootste pestkoppen ingespannen luisterden, zodat geen van de intriges en gruweldaden van de Griekse goden hen zou ontgaan.

Ik herinner me dat we op de eerste schooldag een overzicht van het Griekse alfabet kregen, waarvan we de uitspraak oefenden en de exotische tekens in ons schriftje moesten noteren. De volgende dag had ik de vier- entwintig letters al enthousiast uit mijn hoofd geleerd; ze klonken, als je ze achter elkaar opdreunde, als een liedje, en het was alsof mijn werkelijkheid plotseling met een tijdsspanne van enkele millennia was uitge- breid. Ook kwam ik voor het eerst met het concept ‘eeuwigheid’ in aanraking, want de Griekse goden waren onsterfelijk, zo leerden we. Zelfs nadat ze opgegeten waren door hun vader, konden Hestia, Demeter, Hera, Hades en Poseidon in levenden lijve door hun jongere broer Zeus uit de ouderlijke buik worden bevrijd.

Juffrouw Engelenhaar droeg vaak een oversized lichtpaars colbertjasje met schoudervullingen, een nét iets te korte lange broek (‘hoog water’, giechelden de hipste meisjes) en doorschijnende, etherische paarsblauwe shawls. Haar lange, enigszins vette blonde haar golfde in sierlijke strengen over haar schouders. Ook haar gezichtshuid was vettig en glom een beetje. Ze had een gevoelig, rond gezichtje met een kleine neus, dat ik me nog altijd levendig voor de geest kan halen. We hebben immers urenlang geboeid naar haar gestaard terwijl ze voor de klas over de liefdesavonturen van Zeus en de omzwervingen van Odysseus stond te ver- tellen. Veel indruk maakte de manier waarop ze de abstracte Griekse scheppingsprincipes bij ons introdu- ceerde, zoals de Chaos van het oerbegin, waarvan ze de onherbergzaamheid met veel pathetiek in haar stem invoelbaar wist te maken.

Uit Chaos ontstond Gaia (de aarde), en samen brachten zij Ouranos (de hemel) voort, die bij Gaia een hele schare goddelijke kinderen verwekte. Zoon Kronos castreerde vervolgens zijn hemelse vader om zelf de machtigste te worden, en wierp de afgehakte genitaliën in zee. Uit het opspattende schuim werd wonder- lijkerwijs Aphrodite geboren, de beroemde godin van de schoonheid en de liefde. Wij leerlingen luisterden met rooie oortjes naar de talloze voortplantings- en castratieverhalen, en deden ons uiterste best om ons een schoonheid zo groot en bovenmenselijk als die van Aphrodite voor te stellen. In die tijd hing er een poster van de goudharige liefdesgodin boven mijn bed, waarop ze staande in een schelp (een metaforische verwijzing naar de vagina) uit zee oprijst, voortgeblazen door de windgoden Zephyr en Aura.

Maar toen de mythologie-uurtjes veranderden in grammaticalessen, waarbij we rijtjes moesten leren (ὁ δоῦλος, τὸν δоῦλον, τοῦ δоύλου, τῷ δоύλῳ, ὦ δоῦλε) en ingewikkelde zinsconstructies vertalen, werden we opstandig, en uiteindelijk hebben we juffrouw Engelenhaar weggepest. Ik geloof niet dat ik daar persoonlijk aan heb bijgedragen, maar ik voelde dat ze ons – vierentwintig gymnasiasten – steeds meer als één massa zag, een muur van desinteresse en bedreiging. Haar wangen werden steeds vaker rood, haar stem klonk met de dag zachter en kon plotseling hysterisch door de klas heen schallen, in het wilde weg straffen uitdelend. Die brachten zelden iets teweeg: werd iemand eruit gestuurd, dan bleef diegene gewoon op zijn plek zitten, of ging gekke bekken trekkend voor het raam van het klaslokaal staan, wat een serieuze voortgang van de les onmogelijk maakte. Meerdere keren verliet ze huilend het lokaal, en op een dag bleef ze voor altijd weg.

Er kwam een andere docent, die naar angstzweet rook, een verkrampt gezicht had en meestal zwijgend voorin de klas zat – als we vragen hadden, moesten we zelf maar bij haar komen. We noemden haar ‘Stinky’ of ‘Melaatse’, want ze had putjes in haar wangen. Toen ‘Stinky’ was vertrokken, kregen we meneer Mol voor Latijn, een man met een lijzige stem en een tragische blik in zijn ogen. In eerste instantie slaagde hij erin ons te prikkelen met de romantische gedichten van Catullus (Odi et amo, ‘Ik haat en ik bemin’), maar aan- gekomen bij de plechtige Horatius was hij onze aandacht alweer kwijt. Het jaar na ons eindexamen schijnt ook hij te zijn vertrokken, wegens overspannenheid.

Een gedachte over “Juffrouw Engelenhaar

  1. Een mooi verhaal dat veel herinneringen oproept aan de Griekse grammatica die ik ooit meegekregen heb, de immer rijke Griekse mythologie, de meesterlijke Venus van Botticelli die, bij gebrek aan vrouwelijke popsterren die mijn jonge hoofd op hol brachten, jarenlang in het zicht aan de muur voor mijn bureau prijkte en vooral aan de o zo ‘gemotiveerde’ maar voor docenten extreem vileine tieners die met mij ooit enkele gymnasiumklassen deelde. Het deed mij vooral denken aan een moment in de tweede klas. Een scheikundeleraar was gesneuveld onder het aanhoudende leerlingengeweld en we kregen die dag een nieuwe. We kwamen net van de Latijnse les, wat, met dank aan de zeer incapabele docente, immer aanleiding was tot grenzeloze baldadigheid. De rossige nieuwe scheikundedocent, vrij jong en ongetwijfeld beginnend aan zijn eerste serieuze klus, stelde zich op plechtige, misplaatst koninklijke toon voor: ‘mijn naam is Van Drooge’, met de dubbel ‘o’ in zijn naam niet verder benoemd maar zeer hoorbaar uitgesproken. De halve klas riep, de Latijnse les nog indachtig, als één stem: nomen est omen. Twee maanden later was de arme docent, ongetwijfeld een grote illusie armer, al weer vertrokken… Middelbare scholieren zijn, hoe gemotiveerd soms ook, als collectief absoluut meedogenloos.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s