Stimulerend middel

Geef mij maar filosofie, zo sprak ik eens tegen mijn geliefde, die poëzievertaler was. In de jaren die volgden deed hij, naast talloze pogingen me op mijn filosofische expedities terzijde te staan, zijn best om me iets te laten ervaren van het bezwerende effect van poëtische woorden.

Do not go gentle into that good night,
Rage, rage against the dying of the light,

zo trekt bijvoorbeeld Dylan Thomas zijn lezer mee in het verzet tegen de sterfelijkheid, terwijl Baudelaire die lezer juist – via hypnotiserend kabbelende klanken – met een visioen van exotische weelde verleidt:

Mon enfant, ma soeur,
Songe à la douceur

D’aller là-bas vivre ensemble.
Aimer à loisir,
Aimer et mourir
Au pays qui te ressemble.

Là, tout n’est qu’ordre et beauté,
Luxe, calme et volupté.

Als hij ze uitsprak, proefde mijn vriend met zijn lippen en tong de woorden, liefkoosde hij ze en werd hij op zijn beurt door hen geliefkoosd. Gedichten hardop prevelen, zo begin ik nu pas te ontdekken, werkt kalme- rend en brengt je in een bepaalde stemming, precies zoals een melodie dat kan. Bovendien is die stemming beladen met beelden en soms zelfs met een regelrechte boodschap, die zich – via de manipulatieve kracht van klank en ritme – diep in je binnenste kan griffen.

Ich will dich immer spiegeln in ganzer Gestalt
und will niemals blind sein oder zu alt,
um dein schweres schwankendes Bild zu halten.
Ich will mich entfalten.
Nirgends will ich gebogen bleiben,
denn dort bin ich gelogen, wo ich gebogen bin.

Die laatste regel drong zich vanmorgen in een volle spitstrein uit het niets aan me op: ‘dort bin ich gelogen, wo ich gebogen bin’. Het was die regel waardoor ik spontaan mijn rug rechtte en de onaangenaam dichte mensenmassa beter kon verdragen. ‘Ich will mich entfalten,’ las ik later terug, en ja, precies dat verlangen had zich van me meester gemaakt onder invloed van Rilke’s gebedstekst, die ik blijkbaar al die jaren met me meegedragen heb. Door zo’n boodschap van kracht en onverzettelijkheid laat ik me met graagte manipuleren. Beter nog kan ik spreken van ‘resonans’, want door het innerlijk opgaan in de dichtregel werd er een gevoelsmogelijkheid opgediept die – weliswaar sluimerend – reeds in mij aanwezig was. Poëzie is een stimulerend middel – je moet alleen, net als bij alcohol of roken, eerst leren er smaak voor te krijgen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s