De hemel huilt

Wat er op de märkische Heide plaatsgevonden heeft, dat weet ik niet, maar dit schilderij van Anselm Kiefer (1945) doet vermoeden dat het iets gruwelijks was. Veel van zijn werken verwijzen naar de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog, en hoe die sindsdien onzichtbaar voortbestaan in de landschappen waar ze plaatsgevonden hebben, landschappen die voor altijd hun onschuld zijn kwijtgeraakt en waarvan, als er een regenbui op valt, gezegd zou kunnen worden dat ze rouwen om de levens van ontelbaar veel onschuldige vermoorden.

Ga je in het Van Abbemuseum in Eindhoven, waar dit doek van Kiefer hangt, zo dichtbij staan dat je de afzonderlijke verfstrepen ziet, dan valt je op hoe diverse tinten donkerblauw in dikke klodders aan de hemel van het schilderij zijn aangebracht, die – toen ze nog nat waren – zijn gaan druppelen, een beetje als tranen. De hemel huilt boven de märkische Heide, het is een trieste beweging naar beneden, waar zich – op de drassige bodem – lichtblauwe plasjes water vormen. Maar tegenover die beweging naar omlaag staat de opgerichtheid van de witte berkenbomen aan de rechterkant, die naar de hemel reiken, en de brede weg in het midden van het beeld, die niet ophoudt aan de horizon, maar in de lucht lijkt door te gaan.

Op dit schilderij is sprake van tweerichtingsverkeer: die van tranen en droefheid, die zwaar maakt en naar de aarde trekt, en die van verontwaardigde, verlangende kreten, die nooit ophouden de hemel te bestoken en – als de geestesadem van de overledenen – proberen op te stijgen naar omhoog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s